Bông sầu riêng bị rụng là tình trạng khiến nhiều nhà vườn lo lắng vì ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ đậu trái và năng suất cuối vụ. Theo các nghiên cứu về sinh trưởng của cây sầu riêng, từ khi ra hoa, xổ nhụy đến khi thu hoạch, cây trải qua 5 giai đoạn phát triển với những đặc điểm sinh lý và sinh hóa khác nhau.
Vì vậy, việc chăm sóc và cung cấp dinh dưỡng phù hợp ở từng giai đoạn là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tình trạng bông sầu riêng bị rụng, tăng tỷ lệ đậu trái và nâng cao chất lượng trái khi thu hoạch.
Giai đoạn 1: Xiết nước – tạo khô hạn kích thích cây ra bông
Sầu riêng thuộc loại cây cảm quang sẽ không ra hoa với điều kiện ngày dài hay ngày ngắn. Với điều kiện thời tiết lạnh, hanh khô cùng việc tạo khô hạn (xiết nước) sẽ tạo môi trường lý tưởng cho cây phân hóa mầm hoa thuận lợi.
Sầu riêng khi vào vụ làm trái thì việc ngưng tưới nước là cần thiết. Công tác xiết nước sẽ kéo dài từ khi xử lý mầm hoa đến khi mắt cua hoàn chỉnh, sáng rõ tầm 1 – 1,5 tháng.
Khi mắt cua phát triển hoàn chỉnh (2 – 3cm) thì tưới nước nhẹ trở lại, đồng thời bổ sung thêm dinh dưỡng là phân đạm cá, NPK 3 số đều để cây kịp phát triển thêm cơi đọt mới trước xổ nhụy và nuôi bông được to khỏe.

Xiết nước đúng kỹ thuật để hạn chế bông sầu riêng bị rụng
Giai đoạn 2: Thụ phấn – thụ tinh (xổ nhuỵ)
Đây là giai đoạn quyết định tỷ lệ đậu trái, trái tròn đều hay méo mó, móc câu,… Trong giai đoạn này cần lưu ý để thụ tinh tốt thì hạt phấn cần phải khoẻ mạnh. Tránh tưới nước nhiều sẽ làm cho hạt phấn mất sức nảy mầm, không thể phát triển được. Ở thời kỳ thụ phấn, thụ tinh cây cần nhiều nguyên tố Bo, Canxi, Nitrat, Magie,… để khi ống phấn được tạo ra thì vách tế bào dễ phát triển.

Quá trình thụ phấn tự nhiên trên hoa sầu riêng
Giai đoạn 3: Phân chia tế bào của trái non (từ khi đậu trái đến khi trái bắt đầu lớn nhanh)
Giai đoạn này diễn ra trung bình trong vòng 2 tháng. Ở giai đoạn này trái chưa hoàn thiện, khi bổ ra chỉ thấy chủ yếu là vỏ và lõi, phần thịt trái và hạt chưa phát triển. Nhưng thật ra tế bào phân chia để hình thành thịt trái và hạt đã được thực hiện ở giai đoạn này. Vì vậy giai đoạn này là yếu tố quyết định cho năng suất của cây sầu riêng. Nếu ở giai đoạn này trái phát triển không bình thường, sự phân chia tế bào không nhiều thì trái sẽ không lớn được. Để cho trái có sự phân chia tế bào tối ưu cần thực hiện các công tác sau:
Tỉa trái sớm – Khi trái đậu nếu nhiều quá và những trái không đạt yêu cầu thì cần phải tỉa bỏ ngay để tránh cạnh tranh dinh dưỡng về sau.
Sau khi đậu trái cần bón phân NPK có tỷ lệ bằng nhau để cây hình thành tế bào hoặc NPK có Kali cao để hạn chế đi đọt non.
Giai đoạn này trái non hay rụng nhiều, để hạn chế tình trạng trên, cần phun chất điều hoà sinh trưởng để trái không phát triển tầng rời, tránh tình trạng tháo khớp.
Nếu vườn thiếu ánh sáng mặt trời cần xén tỉa trong tán, để quá trình phân chia tế bào được diễn ra tốt hơn.
Giai đoạn 4: Giãn nở tế bào (từ khi trái bắt đầu lớn nhanh đến khi đạt kích thước ổn định)
Ở giai đoạn này trái sầu riêng lớn nhanh về kích thước, có thể đạt đến 2 đến 3Kg tuỳ giống. Đây chính là giai đoạn quyết định kích cỡ trái. Giai đoạn này cũng cần các bước chăm sóc đúng như sau:
Tỉa trái thêm 1 lần nữa. Loại bỏ những trái không đạt, một chùm nhiều trái gây cạnh tranh dinh dưỡng.
2 tuần đầu cần cung cấp đủ nước để tế bào phát triển. Đồng thời cần bón đủ Kali, vì Kali giúp tăng tính thẩm thấu của tế bào, hỗ trợ việc giãn nở tế bào giúp trái đạt kích cỡ tối đa.

Trái sầu riêng lớn nhanh sau khi đậu trái
Giai đoạn 5: Trái trưởng thành (Trái sầu riêng đã đạt đủ kích thước nhất định)
Giai đoạn này trái đã đạt đủ kích thước và bắt đầu chuyển qua chín sinh lý. Chất lượng của trái sầu riêng phụ thuộc hết vào giai đoạn này. Vì vậy cần lưu ý hiện tượng sượng trái, tức là phần cơm sầu riêng bị sơ cứng hoặc nhão cơm, (nhão cơm xuất hiện khi mưa dầm – cây úng nước) dẫn đến giá sầu riêng bị giảm mạnh. Để tránh các hiện tượng trên cần thực hiện:

Trái sầu riêng trưởng thành đạt kích thước chuẩn trước thu hoạch
Bón Kali để giúp trái chín đều đồng loạt giảm.
Cần thực hiện thu hoạch đúng độ chín.
Lựa chọn các phân bón có hàm lượng Kali cao sẽ giúp trái chín đều đồng loạt giảm.
So với các loại cây ăn quả khác, sầu riêng có nhu cầu dinh dưỡng khá cao và đòi hỏi nông dân phải am hiểu về kỹ thuật. Giai đoạn từ xổ nhuỵ đến trái trưởng thành rất quan trọng vì sẽ quyết định năng suất, chất lượng giá bán của cả một vụ. Giai đoạn này chỉ cần nguồn nước và dinh dưỡng không đủ hoặc bất hợp lí cây sẽ bị hiện tượng rụng trái non hay sượng múi. Chúc bà con thành công!
Thời điểm quyết định hình dáng trái sầu riêng

Giai đoạn này đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định hình dáng, kích thước và chất lượng trái sầu riêng
Muốn sầu riêng trái đẹp phải làm đúng kỹ thuật
1. Tỉa trái
- Lần 1 (15 – 20 ngày): Loại bỏ trái méo, trái đèo, trái sâu bệnh. Chỉ giữ lại những trái có tiềm năng phát triển tốt.
- Lần 2 (30 – 35 ngày): Chốt số lượng trái trên cành để tránh cạnh tranh dinh dưỡng. Càng tham trái, cây càng yếu và trái càng dễ méo.
- Phun qua lá và trái các dòng Canxi – Bo, Magie, Kẽm, Amino Acid, rong biển
- Phun định kỳ 2–3 lần, cách nhau 7–10 ngày, bắt đầu từ khi trái khoảng 20 ngày tuổi.
3. Bón gốc nuôi trái từ bên trong
4. Quản lý đọt non – tránh “tranh ăn”

Muốn sầu riêng trái đẹp phải làm đúng kỹ thuật chăm sóc
Những nguyên nhân khiến trái bị méo (cần tránh)
- Thụ phấn không đều hoặc phấn yếu
- Thiếu nước trong giai đoạn ra hoa – nuôi trái non
- Cây đi đọt mạnh, cạnh tranh dinh dưỡng
- Sâu bệnh gây hại như sâu đục trái, nhện đỏ.
Ở giai đoạn khoảng 30 ngày sau đậu trái, bà con nông dân có thể kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học Micro F100 và Canxi Bo để hỗ trợ quá trình phát triển trái. Micro F100 giúp bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ trái phát triển đồng đều và nâng cao chất lượng, trong khi thuốc sinh học Canxi Bo bổ sung canxi và bo, góp phần tăng độ cứng vỏ, hỗ trợ hình thành trái cân đối và giảm nguy cơ nứt hoặc biến dạng do thiếu vi lượng.
Cách dùng tham khảo: Bà con tiến hành pha 250 ml Micro F100 + 250 ml Canxi Bo với 200–400 lít nước, phun đều lên tán lá và trái non, định kỳ 7–10 ngày/lần, kết hợp chế độ tưới nước và bón phân cân đối để đạt hiệu quả tốt nhất.
Vì sao cần kéo cơi đọt thành công ở giai đoạn sầu riêng mắt cua?
Trong giai đoạn mắt cua sầu riêng, việc thành công kéo cơi đọt giúp cây có thêm 1 cơi đọt nữa, dàn lá đủ lực, đủ dinh dưỡng nuôi bông, nuôi trái. Đến giai đoạn trước và sau xổ nhụy, cây không đi đọt, không cạnh tranh dinh dưỡng với trái non, không làm giựt hộc, méo trái, rụng trái.
Cách tưới nước sầu riêng khi mắt cua ra 2–3 cm
Khi mắt cua sầu riêng đã ra đều, sáng rõ trên toàn vườn, mắt cua ra 2-3 cm thì tiến hành tưới nước (chỉ tưới nước sương nhẹ qua), tránh tưới lượng nước quá lớn làm cây dư nước, sốc nước dẫn đến đen, chai mắt cua. Các ngày sau đó tăng dần lượng nước, đi nước mạnh giúp kéo bông, kéo cơi đọt, nuôi bông. Cây gần 4 năm tới, mỗi gốc tầm 300-500 l/ngày, tưới liên tục hoặc cách ngày tùy theo độ ẩm và thời tiết.

Trong giai đoạn mắt cua, bà con cần chú ý quản lý nước tưới, bón phân đúng thời điểm, kéo cơi đọt hợp lý và phòng trừ sâu bệnh để cây ra hoa đồng đều
Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc sầu riêng giai đoạn mắt cua
Lưu ý quan trọng nhất khi làm trái cây tơ là kiểm soát lượng nước tưới: Dư nước cũng làm rụng bông, trái. Thiếu nước bông, cuốn bông ốm, xổ nhụy không đạt, chạy trái chạm. Điều quan trong tiếp theo đó là đi phân đúng thời điểm.
- Khi mắt cua ra 3cm, tiến hành tưới phân thuốc để kéo cơi đọt. Tưới xung quanh tán cây và tưới bung ra ngoài để kích rễ, kéo đọt. Sau khi tưới phân, tưới lại nước và giữ ẩm để giúp phân thấm đều, cây hấp thụ tốt lượng dinh dưỡng. Đồng thời tiến hành rải gốc bằng NPK giúp kéo nhanh cơi đọt trong thời điểm này.
- Giai đoạn nuôi bông, chỉ tưới 2 cử phân để kéo cơi đọt và nuôi dưỡng bông. Chỉ cần cung cấp đủ lượng dinh dưỡng đúng thời điểm và nước tưới cây sẽ đi đọt hoàn thành 1 cơi đọt trước khi cây xổ nhụy.
- Định kỳ 7-10 ngày/lần phun: Sâu rầy + rệp sáp/bọ trĩ + Canxi Bo. Giúp quản lý dàn lá, chắc bông, dai cuốn, tăng tỷ lệ đậu trái, chống rụng bông.
- Tỉa bông: tỉa bỏ những bông ở ngoài đầu cành chủ yếu để những chùm bông gần thân cây trở vào để hạn chế sự canh tranh dinh dưỡng giữa các chùm bông, bông ở đầu cành tỉ lệ đậu trái không cao và dễ bị gió làm rụng trái, làm gãy cành. Cành vượt vẫn cho tỉ lệ đậu trái rất cao, trái đậu còn nhiều hơn là cành ngang.
Chăm sóc và bảo vệ bông trong giai đoạn nuôi bông sầu riêng

Trong giai đoạn mắt cua, bà con cần chú ý quản lý nước tưới, bón phân đúng thời điểm, kéo cơi đọt hợp lý và phòng trừ sâu bệnh để cây ra hoa đồng đều
- Nhờ kéo cơi đọt thành công giai đoạn sau mắt cua nên giai đoạn nuôi trái cũng rất an tâm, không lo lắng nhiều về việc cạnh tranh dinh dưỡng làm rụng trái non, giựt hộc, méo trái. Vườn cây tơ năm đầu làm trái mà dàn lá đẹp, cành nhánh lực, trái không bị hàng heo, trái tròn đều, mẫu trái đẹp, trái chùm chùm ôm thân không cần cột cành, cột trái.
- Từ giai đoạn mắt cua đến giai đoạn nuôi trái, vẫn để cỏ để giữ ẩm cho cây, hạn chế cây bị sốc nhiệt do chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm, bốc hơi nước nhanh do nắng nóng, nhiệt độ cao.
- Trong giai đoạn nuôi trái, chủ yếu bón phân NPK 3 số, 0.5kg/gốc. Định kỳ 15 ngày/lần. Trái cở trứng cút là bắt đầu bón.
- Trái khoảng 70 ngày bón phân có hàm lượng đạm cao giúp thúc trái lớn nhanh, cơm ngon, ngọt, đạt chất lượng.
- Cây tơ gần 4 năm để mỗi cây khoảng 40 trái, dinh dưỡng cân đối, phân phối đều giữa các trái nên cũng góp phần làm mẫu trái đẹp, tròn đều, không bị hàng heo.


